ࡱ> \^]q` !bjbjqPqP 4P::|||||||XXX8lL&2TTTTTTTTd&f&f&f&f&f&f&$(h*b&|TTTTT&||TT&T|T|Td&Td&rl$T||l%TH PG5X$$%&0&$**l%*|l%lTTTTTTT&&XTTT&TTTTD |||||| KAPITULLI 3 Aplikimi i ndjeshmris s konfliktit n nivel projektesh dhe programesh Qllimi i kapitullit Tri modulet n kt kapitull shpjegojn se si integrohet ndjeshmria e konfliktit n projekte dhe programe gjat tri fazave t ciklit t projektit: planifikimi implementimi monitorimi dhe vlersimi (evaluimi) Kush duhet ta lexoj kt Praktikuesit (ushtruesit) u kyur n menaxhimin e projekteve dhe programeve n t gjitha fazat, qofshin n teren apo n selin qendror, dhe pavarsisht nse u takojn shoqris civile, qeveris, OJQ-ve apo donatorve ndrkombtare. Pse duhet ta lexojn kt T gjitha intervenimet e projekteve kan ndikim n si dhe ndikohen nga konteksti n t cilin gjenden. N nj mjedis t rrezikuar nga konflikti, mungesa e ndjeshmris s konfliktit mund t ket si rrjedhoj projekte dhe programe me ndikim t paqllimshm negativ, apo q i lshojn rastet pr ti kontribuar paqes. Ky kapitull do tu ndihmoj lexuesve t ndrtojn ndjeshmrin pr konflikte gjat tr tri fazave t ciklit t projektit dhe deri n nj mas t mundshme t parashohin nj ndikim m t gjer t tyre aq sa pr ti minimizuar ndikimet negative dhe maksimizuar ato pozitive. Prmbajtja Hyrje Moduli 1. Planifikimi i ndjeshmris s konfliktit Moduli 2. Implementimi i ndjeshmris s konfliktit Moduli 3. Monitorimi dhe vlersimi i ndjeshmris s konfliktit Qasjet e ndjeshmris s konfliktit pr zhvillim, ndihm humanitare dhe ndrtim t paqes: mjetet pr vlersimin e paqes dhe ndikimin e konfliktit | Kapitulli 3 Hyrje Disa prkufizime Ndjeshmria e Konfliktit Kjo d.m.th. nj vetdije pr shkaqet e konfliktit historik, aktual ose potencial dhe pr gjasat pr konflikt t mtejm dhe ashprsin e tij t mundshme; dhe kapacitetin pr t punuar me t gjitha palt pr t zvogluar konfliktin dhe / ose minimizuar rrezikun e konfliktit t mtejm. Kjo prfshin: t kuptuarit e kontekstit operativ t kuptuarit e bashkveprimit mes nj intervenimi dhe atij konteksti; kapacitetin pr t vepruar mbi kt t kuptuar pr tju shmangur ndikimeve negative dhe maksimizuar ato pozitive. Vreni: fjala kontekst sht prdorur n vend t fjals konflikt pr t br t qart q t gjitha tensionet socio-ekonomike, shkaqet rrnjsore dhe faktort strukturor jan relevant pr ndjeshmrin e konflikteve sepse ata kan potencial pr tu br t dhunshm. Fjala konflikt nganjher gabimisht ngatrrohet me dhunn makro-politike mes dy palve ndrluftuese (si p.sh. lufta civile mes nj qeverie kombtare dhe nj pale jo-shtetrore). Intervenimet Intervenimet mund t jen n nivele t ndryshme: n nivel projektesh, programesh, sektorsh (t gjith sektort) dhe n nivelin makro. Niveli i sektorit (t gjith sektorve) dhe ai makro do t shtjellohen n Kapitullin 4. Qllimi parsor i ktij kapitulli (modulet 1 deri n 3) sht q t integroj ndjeshmrin konfliktit npr projekte dhe programe prgjat tr ciklit t projektit/programit. Shih gjithashtu Kapitullin 1, Rubrika 1. Programi Programi sht nj plan i propozuar me nj horizont afatmesm deri n afatgjat dhe me gjas me nj prfundim t prcaktuar, shpesh me qllime t inkorporuara strategjike, projekte dhe aktivitete t shumfishta1. Projekti Projekti nnkupton nj varg aktivitetesh q bhen me koh dhe t cilat zakonisht i kontribuojn nj qllimi m t madh programatik q planifikohen, zbatohen, monitorohen dhe vlersohen lidhur me shtjen ose shtjet q ato mundohen ti adresojn2. Analiza e konfliktit Analiza e konfliktit (e shpjeguar hollsisht n Kapitullin 2) sht qendrore ndaj integrimit t ndjeshmris s konfliktit npr projekte dhe programe. Qasja sht e prmbledhur n tabeln Nr. 1. TABELA 1 ka dhe Si rreth analizs s konfliktitka t veprohet Si t bhet kjo Kuptoni kontekstin n t cilin ju operoniZhvilloni nj analiz konflikti dhe azhurone at , rregullishtKuptoni bashkveprimin mes intervenimit tuaj dhe kontekstitLidhni analizn e konfliktit me ciklin programues t intervenimit tuajShfrytzoni kt t kuptuar pr tju shmangur ndikimeve negative dhe pr t maksimizuar ndikimet pozitivePlanifikoni, zbatoni, monitoroni dhe vlersoni intervenimin tuaj n nj mnyr t ndjeshmris s konfliktit (prfshir ri-prpilimin kur t krkohet)  Cikli i projektit Kjo prfshin fazat kye n vijim: planifikimi: procesi prmes s cilit identifikohen problemet, analizohen lidhjet e tyre t kohpaskohshme dhe zhvillohen zgjedhjet efektive. Rezultati i ktij procesi mund t mishrohet n nj projekt ose program me qllime t paraprcaktuara, aktivitete, plane pr zbatim dhe tregues pr prparimin zbatimi: procesi i arritjes s qllimeve prmes miratimit t aktiviteteve t prpiluara gjat procesit t planifikimit; kjo d.m.th. vnien n veprim t propozimit. Zbatimi nnkupton rishikime t rregullta t prparimit me prmirsime t aktiviteteve nse sht e nevojshme monitorimi: procesi i vazhdueshm i kontrollimit t ofrimit t outputeve t aktivitetit pr prfituesit e synuar. Ky zhvillohet gjat zbatimit t aktivitetit, me qllim prmirsimit t menjhershm t fardo devijimi nga qllimet operacionale. Si i till, raportet monitoruese gjenerojn t dhna q mund t prdoren gjat vlersimit. vlersimi (evaluimi): nj vlersim q zhvillohet n nj ast t caktuar kohor zakonisht n mbarim t projektit ku shfrytzohen procedurat e qllimeve n nj mnyr sistematike pr t gjykuar efektivitetin e nj aktiviteti n vazhdim apo nj aktiviteti t mbaruar (p.sh. projekti, programi, politika) dizajnin e saj, zbatimin dhe rezultatet e prgjithshme. Vlersimi prqendrohet n rndsin dhe prmbushjen e qllimeve t prcaktuara, efikasitetin zhvillimor, efektivitetin, ndikimin dhe qndrueshmrin krahasuar me nj sr standardesh eksplicite ose implicite. Kto faza t ciklit t projektit jan paraqitur n diagramin n vijim dhe ndodhen n kuadr t analizs s konfliktit (shih Kapitullin 2 pr nj shpjegim m t hollsishm t diagramit). Ky kapitull sht organizuar sipas fazave kye gjat ciklit t projektit / programit. Kapitulli shpjegon t dy hapat ky q duhet ndrmarrur pr t integruar ndjeshmrin e konfliktit n seciln faz t projektit/programit (ka) dhe procesin e zbatimit t hapave t till (si).     Fusnotat 1 Adaptuar www.osi.hu 2 Adaptuar nga Nisma pr Reforma n Qeverit Lokale dhe n Shrbimet Publike, Fjalor Termash www.osi.hu & Fjalori i Polaris Grant www.polarisgrants.org   +01245=CDEHJLMUWYZ[\prsw}~      ! " ĸб hTh3pK hTh hTh+ hTh2fhTh(Bj5 h3pK5 hThsShThsS5CJ,aJ,hTh+5CJ,aJ,hTh5CJ,aJ,hTh3pK5CJ,aJ, hTh hTh5hTh+55 YZ[\rs  " F G H c d M N O j k $ & Fa$gd$a$gdgd2f !" * ; E F G H a c d g   % ' J L M O h j k u ~ * + . ; @ S T k t ~ ɶɶಫ h.|h.|h.|hThThT5 hTh hThThTh5hTh+5 hTh3pK hTh2fh! hTh+ hThC     7 8 ? @ D E L y { | } #$%57º~y hv5 hTh 8hTh5CJ$aJ$h.|5CJ$aJ$h5CJ$aJ$hTh5CJaJhThCJaJh.|CJaJhTh3pK5CJ$aJ$ hTh.| hThh.|hTh5 h0i5 h.|5 hTh3pK hTh .  : { | } $%78Q_`!"/$ & F hh^ha$gd$a$gdgd2f78GLMNPQWX.3;?AHmop} #$7@CFHLOPTVW_`fghm hTh hvhv hTh3pK hThh+hvhTh6 hv6h 8h CJaJMmoptvy &'+/4?@INOS_ajlmstuz{~!"+./7DHSU^`bi h 8h 8 h 86hTh6h 8h CJaJh 8 hTh3pK hvhvhv hThLinops} 29:=DHNPQSZlqrsuv{hk:hTh5 h 85 hTh3pK h 8h 8 hTh 8 hThh 8 h 8hOoq  (/KUVWZ^fhpy} h(Bjhk:h(Bj h(Bjh(Bjhk:hCJH*aJ hThk: hk:hk: hk:6hTh6h 8h CJaJhTh5 hk:5 hThhk:@ $Ifgd2f$a$gd  !#7=QRV[eklmnpr}~ƾƾƾƾƾhTh3pK5CJaJh0iCJaJhTh3pKCJaJh(BjhCJaJ h(Bjh(Bj hTh3pKhTh5 h(Bj5h 8h 85CJaJ hk:hhk:hk:CJaJhk:hCJH*aJ hThh(Bj4',/0EFGLacnop,589@Ƚ߲اМММММММММММММММММh0ih3pKCJaJh0ih0iCJaJh0ih3pKCJaJh0ih0iCJaJh3pKCJaJh0iCJaJ hTh3pKhTh3pKCJaJhTh3pK5CJaJh0i5CJaJ={{r{ $Ifgd3pK $Ifgd2fzkd$$Ifl0,"LL t0644 la0o{{ $Ifgd2fzkdQ$$Ifl0,"LL t0644 laop{{ $Ifgd2fzkd$$Ifl0,"LL t0644 la^{{ $Ifgd2fzkd$$Ifl0,"LL t0644 la@BDHKLUWXbikr{   -016<DMOV^mo$'(-02RT]_fn{ƿ͸͸ʹƴƴƴƴƴƴƴƴƴƴƴƴh+ h0ih0i h2ch3pK hThh0ihTh3pK5hTh5 h0i5 hTh3pKh0iCJaJh0ih3pKCJaJE  01_rttttl$a$gd $ & Fa$gdgd2fzkdD$$Ifl0,"LL t0644 la {},-/=>OTpz| )+;<PQZ_`efhisu~58lnov h!h!h! hTh3pKh0i hThh+ h+h+U+-.GInp|~&'4;UVklmrstvy|}~        h2c h2ch3pK h!h! hTh3pKh! hThW !!!!!gd $dNgdgd2f$a$gd N O U \ p u | } !-!5!7!8!:!;!=!?!@!M!R!S!W!^!b!e!u!|!}!!!!!!Ƚӽӽӽӽӽӽӽӽӽӽh(Bjh.|h(BjCJaJhh(BjCJaJh(BjCJaJh&?jh&?U hTh h2ch2c hThh2c;21h:p/ =!"#$% O$$If!vh5L5L#vL:Vl t65LO$$If!vh5L5L#vL:Vl t65LO$$If!vh5L5L#vL:Vl t65LO$$If!vh5L5L#vL:Vl t65LO$$If!vh5L5L#vL:Vl t65L@`@ NormalCJ_HaJmHsHtH DA@D Default Paragraph FontRi@R  Table Normal4 l4a (k@(No Listj@j 3pK Table Grid7:V04@4 Header  !4 @4 Footer  !P YZ[\rs"FGHcdMNOjk:{|}$%78Q_`! " / 0op^  01_r0000000000 0 0 000000000000000000000000000000 0 0 0000000000000000000 0 0 00 00 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 00000 0 0 0 000000I00I00I00I00I00I00I00I00@0@0@0I00I00 :^K001I00I000K00K00ZI000I00K00`40 0 " 7mi@{ !"$%' o! !#&!<DT\ZfCM X\qs!"EHbdLOik9:z}#%68PQ^` " . / /0np]^  /1^_qrUV10" (\nI.r#}[n.h^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohpp^p`OJQJo(hHh@ @ ^@ `OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohPP^P`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohpp^p`OJQJo(hHh@ @ ^@ `OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohPP^P`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohpp^p`OJQJo(hHh@ @ ^@ `OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh^`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHohPP^P`OJQJo(hHhhh^h`OJQJo(hHh88^8`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hHh  ^ `OJQJo(hHh  ^ `OJQJ^Jo(hHohxx^x`OJQJo(hHhHH^H`OJQJo(hHh^`OJQJ^Jo(hHoh^`OJQJo(hH10"r#}[nI (                                    k: sSo.&?3pKcY2c2f0i(Bj.|!T1+v 8+0op^@)Tp@UnknownGz Times New Roman5Symbol3& z Arial?5 z Courier New;Wingdings"1hcf,>,>!42QHP ?2 CHAPTER 3 Esat A. Ibrahimi*/    Oh+'0x  4 @ LX`hp CHAPTER 3 Esat A. IbrahimiNormal*/4Microsoft Office Word@@*>5@(5,՜.+,0 hp  EsatCom>  CHAPTER 3 Title  !"#$%&'(*+,-./023456789:;<=>?@ABCDEFHIJKLMNPQRSTUVYRoot Entry F0.5[Data )1Table1*WordDocument4PSummaryInformation(GDocumentSummaryInformation8OCompObjq  FMicrosoft Office Word Document MSWordDocWord.Document.89qRoot Entry FP^S`Data )1Table1*WordDocument4P  !"#$%&'(*+,-./023456789:;<=>?@ABCDEFHIJKLMN_SummaryInformation(GDocumentSummaryInformation8pCompObjq  FMicrosoft Office Word Document MSWordDocWord.Document.89q՜.+,D՜.+,< hp  EsatCom>  CHAPTER 3 Title4 $,